Më 2 nëntor në Teatrin “Migjeni”, Shkodër

Pas suksesit që shënoi premierën e saj në Teatrin “Aleksandër Moisiu” të Durrësit, drama “15 Ditë Prilli” rikthehet më 2 nëntor 2025 në skenën e Teatrit “Migjeni” në Shkodër, duke sjellë sërish një nga veprat më tronditëse dhe më të ndjera të teatrit shqiptar të viteve të fundit.

Shfaqja, e shkruar nga Anisa Markarian dhe vënë në skenë me mjeshtëri nga regjisorja Driada Dervishi, është një udhëtim në kujtesën kolektive të një populli që jetoi nën hijen e një prej regjimeve më të egra totalitare të Europës.
Në thelb të saj qëndron pyetja thelbësore që përshkon gjithë tekstin:
A duhet harruar e kaluara? A duhet mbuluar me tisin e amnezisë dhimbja e një kombi që e ka njohur burgun, frikën dhe heshtjen si mënyrë jetese?

Një vepër që përball kujtesën me harresën

“15 Ditë Prilli” është më shumë se një dramë historike, është një akt i kujtesës kombëtare.
Në qytetin simbolik të veprës, ku “nëpër parqe nuk ka lule, por bunkerë”, shfaqet absurditeti grotesk i një shoqërie që prodhon “heronj” në mënyrë artificiale, ndërsa zhduk individin e lirë.
Në këtë hapësirë metaforike, mes burgjeve dhe “Foleve të Heronjve”, aktorët shpalosin 55 personazhe të interpretuar nga vetëm 12 artistë, një zgjedhje regjisoriale e guximshme, që pasqyron shpërbërjen e identitetit në kohën e diktaturës.

Regjisorja Driada Dervishi e ka quajtur këtë produksion “një nga sipërmarrjet më të vështira, por edhe më të mëdha të teatrit ‘Aleksandër Moisiu’”. Në të njëjtën linjë, aktori Amos Zaharia e ka përshkruar si një sfidë që “kërkon trupë, frymë dhe ndërgjegje kolektive” për t’u përballur me të vërtetat e errëta të së shkuarës.

Një kujtesë që ringjallet në Shkodër

Rikthimi në Teatrin “Migjeni” nuk është i rastësishëm.
Shkodra, një qytet me histori të thellë kulturore e shpirtërore, por edhe një prej vendeve që ka njohur më së miri pasojat e diktaturës, bëhet kështu sërish arenë për reflektim.
Në këtë rikthim, “15 Ditë Prilli” vjen jo vetëm si një vepër artistike, por si një thirrje publike për të mos harruar.

Përmes një skenografie të zymtë, ndriçimi të përmbajtur dhe muzikës së kompozitores Rona Castrioti, shfaqja ndërton një atmosferë të dyfishtë, nostalgjike dhe therëse njëkohësisht. Këngët propagandistike të kohës kthehen në jehonë ironike të dhimbjes, ndërsa ritmi dramatik i veprës ndërtohet mbi kontrastin mes heshtjes dhe shpërthimit të kujtesës.

Nga romani te skena – Një metaforë e Shqipërisë së izoluar

E mbështetur në romanin me të njëjtin titull, vepra e Anisa Markarian ndërton një qytet “imagjinar”, por të njohur për çdo shqiptar, një hapësirë ku individi jeton nën frikë, ku fjala është e rrezikshme dhe dashuria e ndaluar.
Në këtë realitet, njeriu bëhet një figurë që lufton për dinjitet mes absurdit të ideologjisë.
Siç e përshkruan vetë autorja, “shkrimi i kësaj drame ishte një nevojë për t’i dhënë zë kujtesës së atyre që nuk mundën ta thoshin dot të vërtetën e tyre”.

Një thirrje ndaj brezave të rinj

Në sallat ku është shfaqur, drama është ndjekur me emocione të thella nga spektatorë të të gjitha moshave, veçanërisht nga të rinjtë.
Ata, që nuk e kanë jetuar diktaturën, por që ndiejnë ende pasojat e saj në ndërgjegjen e shoqërisë, e gjejnë në “15 Ditë Prilli” një pasqyrë të hidhur të historisë, por edhe një mësim për lirinë.

Siç është shprehur Mal Berisha pas shfaqjes në Durrës:

“Kjo vepër na emocionon dhe na bën të qeshim me groteskun e saj, por në fund, qeshja na ngrihet në buzë. Sepse kuptojmë se fantazmat e së shkuarës nuk kanë vdekur, ato mund të marrin forma të reja në mes nesh.”

Një teatër që ngjall ndërgjegje

Në një kohë kur shoqëria shqiptare përballet ende me kujtesa të copëtuara, “15 Ditë Prilli” e kthen teatrin në vendin e vet natyror: një hapësirë të ndërgjegjësimit dhe reflektimit shoqëror.
Vepra mbetet një dëshmi se arti nuk është thjesht pasqyrim i realitetit, por siç thoshte Brecht, “një thirrje për veprim”.

Më 2 nëntor në Teatrin “Migjeni”, publiku shkodran do të ketë mundësinë të përjetojë një nga ngjarjet më të rëndësishme të sezonit teatror: një shfaqje që drithëron, trazon dhe rikthen në qendër pyetjen më njerëzore të të gjitha kohërave, si të mos harrojmë.

---