Ekziston vetëm një person në botë që mund të shesë të gjitha biletat për një tur prej 30 koncertesh stadiumi, pa u larguar kurrë nga qyteti i tij.
Emri i tij është Bad Bunny.

Kjo që do të lexoni është ajo çfarë ylli në ngjitje, ka deklaruar në revistën i-D 375 “The Beta Issue.”

Prej brezash të tërë, shumë portorikanë kanë eksportuar gjeniun e tyre muzikor drejt audiencave të reja në vende të largëta. Në vitin 1968, José Feliciano interpretoi një version latin jazz të “The Star-Spangled Banner” gjatë World Series në Detroit. Në vitin 1974, grupi legjendar Fania All-Stars, një kolektiv salsa me anëtarë si Héctor Lavoe, Willie Colón, Celia Cruz dhe Johnny Pacheco, dha një performancë monumentale në atë që sot njihet si Republika Demokratike e Kongos. Vite më vonë, ylli pop Ricky Martin solli “La Copa de la Vida” (“Kupa e Jetës”) në finalen e Kupës së Botës 1998 në Francë dhe në ceremoninë e çmimeve Grammy të vitit 1999 në Los Anxheles, ku u prit me ovacione në këmbë.

Rezidenca muzikore e Bad Bunny në San Huan përfshinte një seri koncertesh me titull domethënës “No Me Quiero Ir de Aquí” (“Nuk Dua të Iki Nga Këtu”). Fituesi i disa çmimeve Grammy bëri diçka të paimagjinueshme për një artist me album të ri për të promovuar: vendosi të qëndronte në vendlindje gjatë verës dhe të performonte për 30 net në vendin që e rriti.

Koncertet, të cilat nisën më 11 korrik dhe vazhduan çdo të premte, të shtunë dhe të diel deri më 14 shtator, pritej të sillnin qindra mijëra turistë në Porto Riko dhe rreth 200 milionë dollarë fitime ekonomike. Një ndihmesë e madhe për arkipelagun, që është territor i painkorporuar i SHBA-së dhe që ka vuajtur nga uraganet, mungesat e energjisë elektrike dhe spekulatorët e huaj që kthejnë shtëpitë familjare në apartamente të shtrenjta për Airbnb.

“Kam bërë shumë koncerte këtu në Porto Riko, por nuk mendoj se kam ndjerë ndonjëherë kaq shumë energji,” tha ai në spanjisht, pas fundjavës së parë të hapjes. “Krenaria, ndjenja e përkatësisë, ajo që bashkon brezat.”

Në albumin e tij të janarit 2025, DeBÍ TiRAR MáS FOToS (“Duhej të Kisha Nxjerrë Më Shumë Foto”), Bad Bunny solli këngë pop tërheqëse të frymëzuara nga zhanret tradicionale portorikane si salsa, bomba y plena dhe natyrisht reggaetón, një udhëtim përmes rrënjëve të tij muzikore dhe familjare. Por përtej ndikimeve nga e kaluara, 31-vjeçari ka krijuar edhe shumë momente historike vetë. Në vitin 2020, albumi i tij i tretë, El Último Tour Del Mundo (“Turneu i Fundit në Botë”), u bë albumi i parë në gjuhën spanjolle që arriti vendin e parë në listën Billboard 200. Ndërsa në vitin 2022, Un Verano Sin Ti (“Një Verë Pa Ty”) u bë albumi më i dëgjuar ndonjëherë në Spotify. Po atë verë, ai theu rekordin e Ed Sheeran duke realizuar turneun me fitimin më të lartë në një vit kalendarik, World’s Hottest Tour.

Bad Bunny është bërë gjithashtu një figurë e rregullt në emisionin amerikan Saturday Night Live, dhe ka pasur role kinematografike në filmat Bullet Train, Caught Stealing dhe komedinë sportive të Adam Sandler, Happy Gilmore 2, e cila debutoi në Netflix në korrik 2025. Së shpejti, ai do të nisë turneun botëror të albumit DTMF me 54 ndalesa, për të cilin janë shitur mbi 2.6 milionë bileta.

Në një të diel me lagështi të korrikut, brenda Coliseo de Puerto Rico (i njohur si El Choli), skena ishte shndërruar në një pyll të harlisur që pasqyronte florën vendase të ishullit. Në anën tjetër ndodhej një shtëpi e vogël rozë, ku Bad Bunny dhe ekipi i tij i kërcimtarëve shfaqën një festë plot energji, së bashku me legjendat e reggaetón-it Jowell y Randy dhe DJ-në e turneut, Orma. Midis dy skenave, fansat e të gjitha moshave lëkundnin trupin nën ritmet e ngjitshme të basit në këngë si “Safaera” dhe “EoO”. Më pas, atmosfera mori ngjyrime afro-karaibike me grupin e tij LoS SOBRiNOS, që performoi “BAILE INoLVIDABLE”, një homazh kinematik për një ish-të dashur që ai e përshkruan si “vallëzimi i paharrueshëm”.

Disa ditë më vonë, në zyrën e Rimas Entertainment, kompania e themeluar nga menaxheri i tij i zgjuar, Noah Assad, pritej një atmosferë pune strategjike, e ngjashme me një “dhomë lufte” për pushtimin global të tregut muzikor. Por përkundrazi, aty ndodhej vetë superylli duke luajtur domino me Assad-in dhe miqtë e tij. Artisti, me emrin e vërtetë Benito Antonio Martínez Ocasio, kishte veshur një bluzë sportive ngjyrë të verdhë të artë, këmishë të bardhë dhe xhinse, ndërsa kaçurrelat i dilnin nën një kapelë të bardhë bejsbolli.

Nuk ishim parë që nga viti 2020, kur e mora në zyrën e Rolling Stone në Nju Jork për të më treguar, me ndrojtje, këngët e guximshme të reggaetón-it nga albumi i tij i dytë Yo Hago Lo Que Me Da La Gana (“Bëj Çfarë të Dua”), që më pas e solli në kopertinën e revistës. Por pesë vite, katër albume dhe 45 minuta domino më vonë, ai më përqafoi ngrohtësisht dhe u ul përballë meje për bisedën tonë.

“Acho,” tha me habi, një term lokal që do të thotë “shok” ose “vëlla”. “Më duket se spanjishtja jote është përmirësuar!”
Biseda jonë u zhvillua në Spanglish dhe u përkthye për qartësi.

SUZY EXPOSITO: Shumë gjëra kanë ndryshuar që nga intervista jonë e parë në vitin 2018. Si ndihesh kur kthehesh pas dhe shikon atë versionin e Benitos së asaj kohe?

BAD BUNNY: Për ta thënë të drejtën, më duket sikur kanë kaluar 10 vjet. Ishte reale, ndryshe, dhe disi e çuditshme. Bëja gjëra të tjera, mendoja për gjëra të tjera… ndaj e shoh me nostalgji. Por nuk e krahasoj momentin e tanishëm me atë periudhë. Megjithatë, pa asnjë dyshim, profesionalisht kemi ecur shumë përpara.

SUZY EXPOSITO: Shumë njerëz atëherë dyshonin për ndikimin e muzikës latine, por muzika jote bëri që më shumë njerëz të lexonin për të. Më shumë gazetarë latinë po punësohen për të shkruar mbi kulturën tonë në anglisht. Dikur dukej sikur askujt nuk i interesonte!

BAD BUNNY: Vërtet, këto janë gjëra që më bëjnë të lumtur. Ndonjëherë nuk i mendoj aq shumë [tregon nga koka]. Por kur shoh të ndodhin gjëra të tilla, dhe në shumë fusha të tjera të industrisë gjithashtu… ndiej krenari që jam pjesë e diçkaje të tillë.

SUZY EXPOSITO: Kur pashë koncertin tënd të dielën, më zuri një ndjesi e fortë, më erdhën të dridhura. Të shihja atje lart, me syzet e tua në stilin e Héctor Lavoe, më ngjalli emocione shumë të thella. Mund të më tregosh për konceptin e këtij koncerti rezidence?

BAD BUNNY: Doja ta sillja albumin në realitet, të tregoja si do të dukej po të ishte diçka fizike dhe ja, këtë sheh në skenë. Është fshati. Është pak nga e kaluara jonë, nga kultura jonë, nga ajo çfarë është bomba, por me tingullin tim, tingullin e sotëm, të së ardhmes. Është festë, është nostalgji, është përpjekje… është romancë. Doja t’i bashkoja të gjitha këto elemente në një ngjarje të vetme. Dhe më pëlqen shumë. Energjia është e mrekullueshme.

SUZY EXPOSITO: Më duket sikur ka… si ta them… një pafajësi të përjetshme.

BAD BUNNY: Po, ka atë gëzimin dhe atmosferën festive të Un Verano Sin Ti, por këtë herë portorikanizmi është më i pranishëm se kurrë. Krenaria, ndjenja e përkatësisë që bashkon brezat. Kjo ka qenë gjithmonë diçka që e sheh në koncertet e mia, por në këtë koncert është shumë më e theksuar. Ka fëmijë 17-18 vjeç, por edhe 20, 30, 40, 60, ka edhe të moshuar. Shikon njerëz që kërcejnë, qeshin, këndojnë.

SUZY EXPOSITO: Ka një kontrast interesant në skenografinë tënde, midis natyrës së egër të Porto Rikos dhe asaj shtëpisë së vogël rozë në anën tjetër të stadiumit (që shfaqet edhe në filmin tënd të shkurtër me të njëjtin titull, DeBÍ TiRAR MáS FOToS). Mund të më tregosh për këtë simbolikë?

BAD BUNNY: Ajo shtëpi përfaqëson një vend që ne e quajmë “shtëpi”, një hapësirë ku rritemi, një shtëpi që supozohet të jetë e jona, por që ndonjëherë mund të mos jetë. Është gjithashtu një vend që mund të na duhet ta lëmë, edhe pse shumë njerëz nuk duan të ndahen prej tij. Për momentin, ndjehet një pasiguri, ajo ndjesia që nuk di çfarë do të ndodhë me të, nëse do të vazhdoj të jetoj këtu apo nëse do të më duhet të largohem.

SUZY EXPOSITO: Në albumin tënd të ri, ti kthehesh te rrënjët, duke përfshirë bomba y plena dhe salsa. Çfarë të frymëzoi të riktheheshe në origjinë?

BAD BUNNY: Prej kohësh kisha dëshirën të provoja të bëja një album salsa. Por gjithmonë e mendoja si diçka për të ardhmen, si, “ndoshta kur të jem 40 vjeç.” Pastaj thashë me vete: pse të pres kaq gjatë? Tashmë e kisha idenë për këngën “BAILE INoLVIDABLE.” Kisha edhe këngën “NUEVAYoL”, që kishte një samplë salsa-je. Në atë kohë isha në turneun Nadie Sabe Lo Que Va Pasar Mañana (Askush Nuk E Di Çfarë Do Të Ndodhë Nesër), turneu Most Wanted. Po jetoja për pak kohë në Los Anxheles, ishte periudha e Coachella-s. Po xhiroja filmin Been Caught Stealing, po punoja edhe për Happy Gilmore, dhe nuk kisha qenë kurrë më larg Porto Rikos për kaq gjatë. Kjo më shtyu të kërkoj rrënjët e mia, të rilidhem me gjithçka që jam si portorikan.

SUZY EXPOSITO: Ka kuptim, në Nadie Sabe Lo Que Va a Pasar Mañana ti dukej sikur ishe një i huaj në mërgim.

BAD BUNNY: E di që për ju, dhe për komunitetin latin në SHBA, ndoshta dukej sikur po pyesnit: “Çfarë po ndodh me Bad Bunny?” Por njerëzit e mi këtu e kuptuan menjëherë. Çdo varg, çdo fjalë. Ndoshta albumi nuk tingëllon shumë portorikan, por në tekst është njëqind për qind portorikan. Kishte edhe shumë shkëlqim, si te kënga “Vou 787”, që është kodi i zonës së Porto Rikos. Por, po, ka të vërtetë në atë që thua. Kënga e fundit, “ACHO PR”, është si një mesazh: “Jam ende këtu! Por po përpiqem të gjej rrugën time.”

SUZY EXPOSITO: Shumë njerëz shkojnë në Hollivud për të harruar të kaluarën, apo jo? Por ti nuk e ke harruar nga vjen, dhe kjo të bën të ndryshëm.

BAD BUNNY: Mendoj se me Nadie Sabe dhe DeBÍ TiRAR MáS FOToS po u them njerëzve: jam Hollivud, por jam edhe Porto Riko. Jam edhe rruga. Mund të flas me këta njerëz të Hollivudit, dhe të nesërmen të jem në lagje me flamurin tim, me stilin tim, me zhargonin tim portorikan. Kam takuar shumë “gringos” që më afrohen e më flasin për Porto Rikon sikur të bëhej shtet amerikan, si diçka “cool”. Dhe unë u them: “Jo, vëlla, nuk është ashtu. Kjo nuk është aspak ‘cool’.” Dhe ata më thonë: “Oh, dreqin, më fal, nuk e dija.”

Shumë prej tyre janë të paditur, por jo me qëllim të keq, thjesht jetojnë jetën e tyre. Nuk e dinë që këtu ka njerëz që po humbin shtëpitë. Janë rritur në një mënyrë që i mëson të mendojnë vetëm për të bërë para, ndaj nuk e kanë atë ndërgjegje. Dhe unë përpiqem t’u jap një tjetër këndvështrim, t’u tregoj një realitet që ndoshta nuk e shohin.

SUZY EXPOSITO: Dua të flas për këngën tënde “LA MuDANZA”, sepse aty përmend pemën tënde familjare. Si e mësove historinë e familjes tënde?

BAD BUNNY: Ka një histori që gjithmonë e kam dëgjuar, si u njohën prindërit e mi dhe e di që kur isha fëmijë. Dija gjithashtu se prindërit e mamit tim kishin vdekur kur ajo ishte shumë e vogël. Kam mësuar shumë gjëra për familjen time; nuk ka asgjë të keqe në to, por preferoj t’i mbaj private. Udhëtimi i krijimit të këtij projekti ka qenë më i bukuri që kam përjetuar ndonjëherë.

SUZY EXPOSITO: Cilat janë disa momente që do të doje t’i kishe fotografuar? Diçka nga fëmijëria?

BAD BUNNY: Mami im ka bërë shumë foto, ndaj ka plot kujtime nga fëmijëria ime. Por pas adoleshencës, ka shumë foto që mungojnë. Megjithatë, ajo gjithmonë kishte një aparat me vete. Të gjitha ato foto që kam publikuar gjatë promovimit janë shkrepur nga ajo.

SUZY EXPOSITO: Ti gjithashtu ke mësuar të kërcesh salsa për këtë album. Shumë njerëz e mësojnë që të vegjël. Çfarë të shtyu të marrësh mësime si i rritur?

BAD BUNNY: Nuk kam qenë kurrë ndonjë valltar i madh, por gjithmonë më ka pëlqyer salsa. Kur nisëm punën për këtë album, vendosa të mësoj dhe i gjithë grupi im i shokëve filloi të merrte mësime salse. Tani të paktën di bazat, ndaj nëse pi pak, mund të kërcej gjithë natën! (qesh) Por e dua vallëzimin sepse e ndiej muzikën. Është si një gjuhë e trupit, një gjuhë e shpirtit.

SUZY EXPOSITO: Si ndihesh si drejtues i një grupi salse?

BAD BUNNY: Më shumë ndjehem si dirigjent. Më tepër se një udhëheqës, ndjehem si një njeri që është bashkuar me këtë grup për t’i dhënë formë një orkestre… dhe për t’i parë ata të zhvillohen bashkë, të tregojnë talentin e tyre, atë për të cilin kanë ushtruar për vite. Kam mësuar shumë prej tyre. U argëtova pafund në studio. Ishte sikur ata e shihnin ëndrrën time duke u realizuar, ndërsa unë vetë nuk e shihja, sepse isha shumë i përqendruar në proces.

SUZY EXPOSITO: Pashë mbrëmë disa të rinj duke kënduar e kërcyer plena jashtë një bari. Mendon se po ndodh një rilindje e muzikës tradicionale këtu? Në ato ritme ka një shpirt rezistence, dhe është e rëndësishme që kjo të ndahet me të rinjtë.

BAD BUNNY: Kjo muzikë është trashëguar brez pas brezi, por vitet e fundit ka marrë më shumë forcë. Me ndërgjegjen që po krijohet pak e nga pak, portorikanët po kërkojnë mënyra për të ecur përpara, për të mbajtur gjallë vetveten. Dhe me gjithçka që po ndodh tani, mendoj se kjo do të vazhdojë të rritet. E ndiej në ajër.

SUZY EXPOSITO: Ke një ndjenjë të jashtëzakonshme humori. Nga e mendon se e ke trashëguar këtë talent për komedi?

Bad Bunny: Nga gjyshi im, tregimtari. Ai është më qesharaku, dhe quhet gjithashtu Benito. Gjithmonë bën shaka. Edhe gjithë familja nga ana e tij, janë plot me humor, tallen vazhdimisht me njëri-tjetrin. Janë si ngacmues profesionistë. Ajo ishte atmosfera ku jam rritur.

SUZY EXPOSITO: Familjet latine shpesh janë të ashpra me njëra-tjetrën, apo jo?

Bad Bunny: Po, tani që e them, s’dua që ana e mamit të më xhelozojë… Se edhe nga ajo anë kam marrë shumë. Xhaxhai im, ai… (ndalet) Zot, më fal… (i mbushen sytë me lot)

SUZY EXPOSITO: Oh jo… ka ndodhur së fundmi?

Bad Bunny: Po… pothuajse. (fshin lotët)

SUZY EXPOSITO: Më vjen shumë keq.

Bad Bunny: Faleminderit… Por po, mami është një grua shumë e gëzuar. Vëllai i saj, xhaxhai im, ishte gjithmonë ai që na bënte të qeshnim. Edhe halla ime. Kam marrë shumë humor nga të dyja anët e familjes. Por gjyshi… ai është shefi. Kam mësuar gjithçka nga ai. Në shtëpi jam rritur si në një shkollë komedie.

SUZY EXPOSITO: Ke thënë se nuk do të mbash koncerte në Shtetet e Bashkuara. Ishte kjo për shkak të shqetësimit ndaj deportimeve të latinove atje?

Bad Bunny: Po, sinqerisht po. Kishte shumë arsye pse nuk performova në SHBA, dhe asnjë prej tyre nuk lidhej me urrejtjen. Kam performuar atje plot herë, gjithmonë me sukses dhe dashuri. Kam lidhje të fortë me latinët që jetojnë në SHBA. Por për një rezidencë këtu, në Puerto Riko, që është një territor i pa-inkorporuar i Shteteve të Bashkuara, doja që njerëzit të vinin këtu për të parë koncertin. Amerikanët mund të vijnë, dhe gjithashtu latinët e Puerto Rikos që jetojnë jashtë. Por na shqetësonte diçka reale: mundësia që agjentët e ICE të ishin jashtë koncertit. Kjo ishte diçka që e diskutuam seriozisht dhe që na shqetësoi shumë.

SUZY EXPOSITO: Dhe ndoshta, për të kuptuar vërtet muzikën tënde, duhet të jesh këtu, në Puerto Riko?

Bad Bunny: Saktësisht. Është një përvojë më vete. Nuk mund ta ndjesh në të njëjtën mënyrë në asnjë vend tjetër.

Shkruar në origjinal nga: Suzy Exposito
Stilimi: Thom Bettridge