Ndër besëtytnitë më të vjetra e më të qëndrueshme në botë është ajo që thotë se nëse të pret rrugën një mace e zezë, të pret fat i keq. Këto krijesa të errëta, që sot janë bërë pjesë e pandashme e simbolikës së Halloween-it, kanë fituar me kohën një reputacion të pamerituar si “të frikshme”.
Por si lindi lidhja mes maceve të zeza dhe fatkeqësisë? Dhe si u bënë ato një ikonë e festës më misterioze të vitit?
Origjina e Besëtytnive për Macet e Zeza
Lidhja e njerëzve me macet mund të gjurmohet që në qytetërimet më të hershme, veçanërisht në Egjiptin e lashtë, ku ato konsideroheshin qenie hyjnore. Edhe në mitologjinë greke, perëndesha e magjisë dhe hënës, Hekata, përshkruhej shpesh me një mace si shoqëruese magjike.
Por shënimet e para që e lidhin macen e zezë me okultin datojnë që nga viti 1233, kur Papa Gregori IX lëshoi dokumentin “Vox in Rama”. Në të, macet e zeza shpalleshin mishërime të Satanait. Kjo shënoi fillimin e Inkuizicionit dhe të gjuetive të kishës kundër “heretikëve” dhe “magjistarëve”, duke u përhapur me shpejtësi në gjithë Evropën.
Macet dhe Shtrigat: Dy “Armiq” të Kishës së Hershme
Në Evropën mesjetare, macet filluan të lidheshin ngushtë me shtrigat. Sipas priftëreshës Wiccan Cerridwen Fallingstar, shtrigat ishin praktikueset e vjetra pagane të besimeve para-kristiane.
Kur kisha fitoi fuqi, e pa këtë grup si rival në ndikim mbi popullin dhe nisi persekutimet. Gratë e pavarura dhe të ditura që kishin lidhje me natyrën u shpallën “të liga”. Edhe dashuria për kafshët u interpretua si shenjë “djallëzore”.
“Macet, si gratë e pavarura, nuk i binden askujt. Nuk përulen para autoritetit,” – shpjegon Fallingstar. “Kisha nuk mund të pranonte as femrën e lirë, as kafshën e pavarur.”
Me kalimin e kohës, lidhja u ngushtua veçanërisht me macet e zeza, ndonëse arsyeja e saktë nuk dihet. Disa mendojnë se ngjyra e tyre e errët i ndihmonte në gjueti natën, një cilësi praktike që i bënte të dobishme për shtrigat.
Kjo frikë kaloi edhe në Amerikë me kolonistët puritanë, të cilët besonin se shtrigat mund të merrnin formën e maceve të zeza.
Kur Macet U Fajësuan për Murtajën
Në Mesjetë, shumë njerëz i vrisnin macet për shkak të lidhjes së tyre me djallin. Disa madje i fajësuan për përhapjen e murtajës bubonike.
Por ky ishte një gabim fatal: duke vrarë macet, njerëzit ulën numrin e gjuetarëve të minjve, duke i lejuar brejtësit që përhapnin sëmundjen të shumoheshin me shpejtësi. Ironikisht, pikërisht mungesa e maceve ndihmoi që murtaja të përhapej më shumë.
Pse Thuhet se Një Mace e Zezë që të Pret Rrugën Sjell Fat të Keq
Në Evropën mesjetare besohej se djalli dhe shtrigat mund të merrnin formën e maceve të zeza, ndaj nëse një mace e tillë të priste rrugën, mendohej se ishte në “mision magjik”.
Në epokën e Rilindjes, një mace e zezë që kalonte përpara dikujt shihej si ogur i keq, si një shenjë se një shtrigë kishte dërguar shërbëtorin e saj për t’i sjellë fatkeqësi. Njerëzit shpesh shkonin menjëherë në kishë që prifti t’i bekonte për t’u shpëtuar mallkimit, një praktikë që i sillte të ardhura vetë kishës.
Jo Gjithkund Mace e Zezë Do të Thotë Fatkeqësi
Megjithatë, kjo ide nuk është universale. Në disa kultura, macet e zeza konsiderohen fatbardha.
Në Egjiptin e lashtë, ato nderoheshin për ngjashmërinë me perëndeshën Bastet. Në Skoci, shfaqja e një maceje të zezë pranë shtëpisë besohet se sjell pasuri, ndërsa në Japoni simbolizon lumturi dhe dashuri.
Siç thotë profesori Daniel Compora nga Universiteti i Toledo-s:
“Nëse një mace e zezë shihet si sjellëse e së mirës apo e së keqes, varet krejtësisht nga legjenda që zgjedh të besosh.”