Sot, në përvjetorin e 100 të lindjes së saj, kujtojmë me respekt dhe mirënjohje një nga figurat më të dashura të teatrit dhe kinemasë shqiptare, aktoren Violeta Manushi, e vlerësuar me titujt “Artiste e Popullit”, “Qytetare Nderi e Tiranës” dhe “Nderi i Kombit”.

Violeta Manushi lindi më 6 mars 1926 në Korçë dhe që në rini u përfshi në lëvizjen amatore teatrore. Hapat e parë në skenë i hodhi në vitin 1945, në dramën “Akimi” të V. Eftimiut, e vënë në skenë nga regjisori Sokrat Mio në Ansamblin e Ushtrisë. Një vit më vonë, pasi u regjistrua në Shkollën Dramatike, nisi edhe karrierën si aktore profesioniste në Teatrin e Shtetit, ku interpretoi rolin e Filomenës në komedinë “Qypi me Flori”. Që në fillimet e saj u dallua për humorin e hollë, natyrshmërinë dhe mënyrën e lirshme të interpretimit.

Gjatë viteve ’50 dhe ’60 ajo krijoi një sërë personazhesh të spikatura në teatër, duke u afirmuar si një aktore e shkëlqyer karakteresh. Ndër rolet e rëndësishme të kësaj periudhe përmenden interpretimet në “Orët e Kremlinit” të N. Pogodinit, “Gratë gazmore të Uindsorit” të Shekspirit dhe “Morali i zonjës Dulska” të Gabriela Zapolskës, ku Manushi spikati për aftësinë për të sjellë në skenë figura komplekse, plot humor dhe realizëm.

Një nga kulmet e karrierës së saj në teatër ishte roli i Olimbisë në komedinë “Karnavalet e Korçës” të Spiro Çomorës (1964). Interpretimi i saj, në partneritet me aktorë si Viktor Gjoka dhe më pas Ilia Shyti, krijoi një dyshe aktoriale të paharrueshme, të dashur për publikun.

Megjithatë, figura që e bëri të pavdekshme në kujtesën e publikut shqiptar ishte Ollga, personazhi kryesor i komedisë dhe filmit “Zonja nga qyteti” (1976) dhe më pas “Një shoqe nga fshati” (1980). Me këtë rol, Violeta Manushi arriti një nga majat e interpretimit të saj, duke portretizuar me finesë një grua provinciale, njëkohësisht komike dhe njerëzore, me kontradikta të brendshme dhe një shpirt të ndjeshëm. Ky interpretim i solli edhe Medaljonin e Festivalit të Dytë të Filmit Shqiptar.

Aktorja u shqua edhe në role dramatike, si në adaptimin teatror dhe filmik të romanit të Ismail Kadaresë “Gjenerali i ushtrisë së vdekur”, duke treguar se talenti i saj shtrihej përtej komedisë.

Në një karrierë mbi 50-vjeçare, Violeta Manushi interpretoi mbi 103 role në teatër dhe mori pjesë në 17 filma shqiptarë, mes tyre “Tana”, “Debatik”, “Vitet e para”, “Plagë të vjetra”, “Taulanti kërkon një motër”, “Rrethimi i vogël”, “Eja”, “Zonja nga qyteti” dhe “Një shoqe nga fshati”. Interpretimet e saj dalloheshin për realizëm, humor popullor dhe një plasticitet të veçantë aktorial.

Edhe në vitet e vona të jetës ajo u rikthye në skenë. Në vitin 2003, në teatrin “A.Z. Çajupi” të Korçës, interpretoi rolin e gjyshes në komedinë “Koha pa emër” të Ruzhdi Pulahës, për të cilin fitoi çmimin “Aktorja më e mirë në role të dyta” në Festivalin e Dramës Shqipe në Gjilan më 2004. Më herët, në vitin 1997, ishte nderuar edhe me “Kupën e Karrierës” në Festivalin e Teatrove në Tiranë.

Violeta Manushi u nda nga jeta më 27 korrik 2007 në Tiranë, por figura dhe arti i saj mbeten të gjalla në kulturën shqiptare. Në 100-vjetorin e lindjes së saj, institucionet kulturore shqiptare kanë nisur një proces restaurimi të materialeve filmike dhe interpretimeve të saj, në bashkëpunim me Arkivin Qendror Shtetëror të Filmit dhe Ministrinë e Turizmit, Kulturës dhe Sportit, me qëllim që trashëgimia e saj artistike të ruhet dhe të përcillet te brezat e ardhshëm.

Me talentin e rrallë, humorin e ngrohtë dhe thjeshtësinë njerëzore që përcillte në çdo rol, Violeta Manushi mbetet një nga figurat më emblematike të skenës dhe ekranit shqiptar, një artiste që vazhdon të jetojë në kujtesën dhe dashurinë e publikut.