Historia mban mend emrin e Lev Tolstoit, autorit të pavdekshëm të “Lufta dhe Paqja” dhe “Ana Karenina”. Por pas këtyre kryeveprave qëndron një grua, kontributi i së cilës u harrua për dekada në hije: Sofia Tolstoi. Ajo nuk ishte thjesht bashkëshortja e shkrimtarit të madh. Sofia ishte redaktorja e tij, kopjuesja, daktilografja, menaxherja letrare, botuesja,...
Këto janë 4 fobitë që teknologjia mund të shkaktojë pa e kuptuar te ju
Përveç varësisë së shkakton, teknologjia duket se bën një punë të mirë në krijimin e fobive te ne. Raportet shkencore konfirmojnë se fobitë e mëposhtme nga teknologjia, jo vetëm që ekzistojnë, por ndikojnë ndjeshëm në shëndetin mendor të individit. NomofobiaA e keni të vështirë ta lini celularin nga duart tuaja? Ndiheni sikur jeni në ankth...
Pse janë kafshët tropikale kaq shumëngjyrëshe?
Nga ngjyrat ylber të papagajve në pyjet tropikale deri te shkëlqimi i verdhë, portokalli dhe blu në shkëmbinjtë koralorë, bota e egër në ekosistemet tropikale është e mbushur me kafshë shumëngjyrëshe dhe tërheqëse për syrin. Por çfarë është ajo që e ka shtyrë këtë faunë të evoluojë me kaq shumë ngjyra të ndezura? Në përgjithësi,...
Në këto temperatura të larta, mos i lini kurrë këto gjëra në makinë
Dielli dhe nxehtësia kanë një efekt shkatërrues në disa gjëra që përdorim dhe nuk është e mençur t’i lëmë në makina. Duket e arsyeshme të mbani një shishe me ujë në veturën tuaj gjatë një vale të nxehtë. Megjithatë, bisfenoli A dhe ftalat në plastikë, kimikate që veprojnë si lidhës dhe e bëjnë plastikën fleksibël,...
Kuajt e detit në rrezik: Trafikimi i specieve detare po lulëzon në heshtje
Trafikimi i kuajve të detit po ndodh në një shkallë alarmante, duke u bërë pjesë e një tregu të paligjshëm global me vlerë rreth 20 miliardë euro në vit. Gjatë dekadës së fundit, autoritetet kanë sekuestruar afro pesë milionë kuaj deti, me një vlerë të përllogaritur prej mbi 18.5 milionë eurosh – një shifër tronditëse...
Të dhënat e forta se ka jetë jashtë Sistemit Diellor
Në prill 2025, shkencëtarët njoftuan një zbulim të rëndësishëm që mund të përfaqësojë provën më të fortë deri më tani për ekzistencën e jetës përtej sistemit tonë diellor. Duke përdorur Teleskopin Hapësinor James Webb, ata analizuan atmosferën e ekzoplanetit K2-18b, i cili ndodhet rreth 124 vite dritë larg në konstelacionin e Luanit. Ata zbuluan gjurmë...
A munden majmunët të “lexojnë mendjen”?
Studimet e fundit në fushën e etologjisë dhe psikologjisë krahasuese kanë sjellë dëshmi të reja që sugjerojnë se disa lloje të majmunëve të mëdhenj, si shimpanzetë, bonobot dhe orangutanët, mund të kenë aftësinë për të kuptuar gjendjet mendore të të tjerëve, një aftësi e njohur si “teoria e mendjes”. Kjo aftësi përfshin njohjen se të...
Një udhëzues për racat më inteligjente të qenve
Qentë janë të njohur për besnikërinë dhe aftësinë e tyre për të bashkëjetuar me njerëzit, por disa raca dallohen veçanërisht për inteligjencën e tyre. Këto raca nuk janë vetëm të shpejta për të mësuar komanda të reja, por shpesh tregojnë zgjidhje të avancuara të problemeve dhe një nivel të lartë të kuptimit emocional. Në këtë...
Qentë në Epokën e Re: Si emocionet njerëzore po formësojnë evolucionin e tyre
Një valë e re studimesh shkencore ka zbuluar se qentë po hyjnë në një epokë të re evolutive, ku marrëdhënia e tyre me njerëzit po ndikon thellësisht në sjelljen, ndjeshmërinë dhe madje edhe në strukturën e tyre fizike. Ndjeshmëri e Zhvilluar ndaj Emocioneve Njerëzore Studime të fundit tregojnë se qentë janë në gjendje të dallojnë...
Zbulohet në Amazonë shkëmbi gjigant me mijëra vizatime që datojnë 12500 vite më parë
Arkeologët kanë zbuluar një shkëmb gjigant në Amazonë që mban mijëra piktura të kafshëve me okër të kuqe që datojnë 12.500 vjet më parë. Është një zbulim që hedh dritë mbi mitologjitë dhe dietën e njerëzve të parë të rajonit. Kodra Cerro Azul në Serrania de la Lindosa, Kolumbi është shtëpia e një serie të...
Pse është gati e pamundur të rikthehen dinosaurët
Dinosaurët u zhdukën rreth 66 milionë vjet më parë, dhe që atëherë, ADN-ja e tyre është degraduar plotësisht. ADN-ja ka një jetëgjatësi të kufizuar dhe nuk mund të mbijetojë për miliona vjet. Deri më sot, më e vjetra ADN e zbuluar është rreth një milion vjet e vjetër, shumë më e re se koha kur...
Çfarë ndodh kur ndërron jetë një Papë? Protokolli, funerali, Konklava dhe risitë e sjella nga Françesku
Papa Françesku ndërroi jetë të hënën, më 21 prill. Ati i Shenjtë ndodhej në Romë, në shtëpinë “Casa Santa Marta”, ku ishte transferuar pas shtrimit në spitalin Gemelli. Lajmin e dha kardinali Farrell: «Në orën 07:35, Peshkopi i Romës u kthye në shtëpinë e Atit». Vdekja e një Pape shënon fillimin e një rituali me...
Zbulimi i jashtëzakonshëm në Kinë: Embrioni i dinosauri i ruajtur në mënyrë të përsosur
Një zbulim i rrallë shkencor ka ndriçuar më tej lidhjet evolucionare mes dinosaurëve dhe zogjve modernë. Studiuesit kanë identifikuar një embrion dinosauri të ruajtur në mënyrë të jashtëzakonshme brenda një veze fosile, të paktën 66 milionë vjeçare, të zbuluar në Ganzhou, Kinë. Embrioni, i quajtur “Baby Yingliang”, i përket një oviraptorosauri, një theropod pa dhëmbë...
Tatimet – Një Histori që Fillon me Vetë Civilizimin
Tatimet nuk janë një shpikje moderne; ato janë po aq të vjetra sa vetë qytetërimi. Që nga kohët e lashta, shoqëritë kanë përdorur forma të ndryshme të tatimeve për të financuar funksionet e shtetit dhe për të mbajtur rendin shoqëror. Tatimet në Egjiptin e Lashtë Në Egjiptin e lashtë, rreth vitit 3000 p.e.s., tatimet ishin...
Zbulimi i Varrin të Tutankhamun-it: Thesari që Rindërtoi Magjinë e Egjiptit të Lashtë
Në nëntor të vitit 1922, arkeologu britanik Howard Carter bëri një nga zbulimet më të rëndësishme në historinë e arkeologjisë: varrin e faraonit të ri egjiptian, Tutankhamun, në Luginën e Mbretërve. Ky zbulim, i cili përmbante një thesar të paprekur prej më shumë se 3,000 vjetësh, hodhi dritë mbi jetën dhe kulturën e Egjiptit të...














